«aiuntados en el campo
de Estibaus segun que lo havemos de uso de costumbre de nos juntar...» (Altza, 1390)

Parque dos Xardinillos

Luis Gulín Iglesias

Ribadavia é a capital da comarca ourensá do Ribeiro e un dos seus puntos de recreo é un parque chamado Os Xardinillos que está a escasos metros da zona monumental do Convento de Santo Domingo.

A idea dos Xardinillos en Ribadavia xurdiu na primavera de 1930 cando se eliminou o Salón Teatro, que proxectaba películas e ocupaba un gran espazo diante do Castelo medieval dos Sarmiento. Jesús Sánchez, o propietario do antigo espectáculo, presentou un proxecto de zona verde e recreativa que abarcaba a zona ao redor do Castelo pero non prosperou. A idea retomouseao finalizar a Guerra Civil pero na súa localización actual, sendo construídos os Xardinillos no ano 1940 por Gudarís, soldados vascos prisioneiros da guerra civil, acomodados daquela nunha escola da Fundación Martínez Vázquez (hoxe Museo Etnolóxico de Ribadavia).

Todas esas obras foron realizadas baixo a supervisión do mencionado Jesús Sánchez, avogado de profesión. Eran ao redor de corenta homes que participaron na construción e plantación das distintas árbores que aínda existen hoxe en día. Os Gudaris eran integrantes dos Batallóns de Traballadores da ditadura franquista que foron utilizados como man de obra para a reconstrución de infraestruturas. No ano 1939 iniciouse o sistema de redención de penas, mediante o cal se descontaban días de condena por días de traballo, sistema en vigor ata  o ano 1943 cando alcanzou o seu esplendor a explotación de man de obra de prisioneiros vascos. Desta situación beneficiáronse as deputacións, os concellos, a Igrexa católica, as empresas e mesmo os particulares. Por iso sería de xustiza en pór neste parque ribadaviense á beira do monólito, conmemorativo da Constitución de 1978, algunha placa recordatoria deses gudaris.