Etiketaren izena: Historia

Zapatari-ikasle umezurtz bati buruzko albistea (1824)

2026, Azaroak 10

gpah30034_a_032100rDonostian, 1824ko irailaren 7an, eskribau baten aurrean, Gipuzkoako Artxibo Historiko Probintzialean gordetako ikaskuntza-kontratu bat sinatu zen, duela gutxi Patxi Lazcanok transkribatu duena [1]. Beste notario-dokumentu bat besterik ez da, baina ondo erakusten du nola ikasten zen lanbide bat XIX. mendearen hasieran eta nola erantzuten zuen familiak gurasoak ez zeudenean.

Hiru dira kontratuan parte hartzen duten alderdiak:

  • Miguel Maria Alcain, 18 urtekoa, umezurtza. Ikastuna da.
  • Alejandro Alcain, Altzako bizilaguna, Miguel Mariaren lehengusua eta haren fidatzailea. Gaztearen guraso gisa aurkezten da «bereak falta direlako».
  • Joaquin de Elgarrista, «obra prima maisua», hau da, zapatari maisua, Donostiako auzokidea. Gremioen hizkeran, obra prima oinetako berriak egitea zen, eta obra segunda, berriz, konpontzea. Idazkiak «obra prima» bakarrik dio, zapatak aipatu gabe, garai hartan izen hori ohikoa zelako [2].

  (gehiago…)  »  

Sagardoa Altzan (3): Erdi Aroko lege-esparruaren iraupena (1581-1651)

2026, Irailak 28

pasaiako-badia-71-or-xehetasuna

La Herrera (1636)

Iñigo Landa, Juan Carlos Echeveste

Donostiako kontzejuaren 1581-1651 urte bitarteko akten laburpenek argi erakusten dute nola Erdi Aroan sagardoari buruz ezarritako araudiek, batez ere 1450eko Konkordiak eta 1489ko ordenantzek, jokoaren arauak erabakitzen jarraitzen zuten. Hala ere, lege horien aplikazioak etengabeko gatazkak sortzen zituen hiriaren eta Altzako bizilagunen artean, interpretazioari dagokionez.

1450eko Konkordiak lehentasun-ordena bat ezarrita zuen sagardoaren salmentarako: lehenik, Donostiako harresien barruan bizi ziren ekoizleak, ondoren, Altza, Ibaeta eta Artigako bizilagunak, eta, azkenik, hiriko bizilagun ez ziren saltzaileak. Era berean, Altzakoek Pasaiako portuko itsasontziei, baita atzerriko ontziei ere, sagardoa saldu ziezaieketen, baina ez Donostiakoei. Horrela, Altzako bizilagunen sagardoak “sagardo arrotz” izendapenetik kanpo geratzen ziren; beren etxeetan sagardoak upeletan sartu eta berentzako hornidura egin zezaketen, baina ezin zituzten Donostiako hiribilduaren barrura ekarri edo upeletan sartu. Harresi barruko bizilagunen sagardoak saldu ondoren bakarrik merkaturatu zitzaketen bereak hiribilduan.   (gehiago…)  »  

El recorrido para llegar a la Herrera

2026, Irailak 16

Otxoki

Otxoki

Patxi Lazcano Sorzabal

Contaba Iñaxio Lazcano Loidi que en sus años jóvenes, (nació en Otxoki en 1913), se quedaba flipado oyendo las “historias” que contaban los carreteros o bueyeros, que pasando por Otxoki, se quedaban a descansar y recuperar fuerzas, ellos y sobre todo los bueyes. Entonces era Otxoki taberna y merendero.

Traían los bloques de piedra desde Hernani, para los muelles y obras del Puerto de Pasaia. Subían desde Martutene o Loiola, hasta la ermita de Uba, siguiendo por Plazentzi y el Sanatorio, una ligera cuesta y el collado, para bajar a Otxoki en dirección norte. Después del descanso, seguían hacia el caserío Sagastieder y Zarategui y aquí surge la duda, por donde seguían hacia Pasaia, aunque parece que lo hacían por Siustegui y Julimasene, considerado como Camino Real.   (gehiago…)  »  

El mundo del trabajo en el País Vasco liburuaren aurkezpena

2026, Ekainak 7

el_mundo_del_trabajo_en_el_pais_vascoEzaguna da AHMk Altzako Tokiko Bildumaren bidez garatzen duen dokumentazio lana, argazkiak, prentsako albisteak eta abar bilduz, eta Lekukoak proiektuarena, altzatarren bizipen eta bizi esperientzien kontakizunekin elkarrizketak grabatuz. Dokumentu-funts horrek guztiak ikerketa historiko eta soziologikorako informazio baliotsua ematen du. Iturrien eta ikerketaren arteko lotura horrek El mundo del trabajo en el País Vasco liburuarekin lotu gaitu. Liburua hiru egilek aurkeztuko dute datorren ostegunean, hilak 11, 18:00etan, Tomasenen.   (gehiago…)  »  

Sagardoa Altzan: Sagardoa Erdi Aroko dokumentazioan (1)

2026, Maiatzak 8

Altza, 1850

Altza, 1852

Iñigo Landa, Juan Carlos Echeveste

Andrés de Arzacek, XVII. mendean, adierazi zuen sagardoa zela lur jabeen salmenten ardatz nagusia . Eta hala zen, Erdi Arotik aurrera, sagarra izan zen Altzako lurraldearen fruiturik garrantzitsuena, eta landatutako azalera handi bat sagarrondoz beteta egon da. Biztanleria gehienak, zuzenean edo zeharka, sagardoaren bidez bizi zen: sagarrondoak landu, sagardotegian lan egin, kupelak eta barrikak fabrikatu, garraiatu… Bere garrantzia honetan zetzan: sagardoa, edaria izateaz gain, biztanleriaren eguneroko dietaren oinarrizko elikagaia zen, eta itsasora abiatzen ziren ontzien hornidura ezinbestekoa.

Altzako sagardoaren gaia lau ataletan landuko dugu:

1. Sagardoa Erdi Aroko dokumentazioan: Erdi Aroan ezartzen dira hurrengo mendeetan sagardoaren ekoizpena eta merkaturatzea arautuko dituzten oinarri legalak. Dokumentu nagusia 1450ean Altza eta Donostia artean lortutako adostasuna jasotzen duen gutun zatitua izango da.   (gehiago…)  »  

Podabinak: sagastietako jornalari espezializatuak

2026, Apirilak 18

Miravalles (ikusi 3)

Podabinak mahastiak eta sagastiak inausten espezializatutako jornalariak ziren, eta inauskinak izendatzeko izen hori Donostiara eta inguruko udalerri batzuetara mugatzen zen [1]. Gremio bat osatzen zuten beren kofradiarekin, Santiago Jaunarena, 1509tik aurrera ordenantza propioak izan zituena. Kolektibo hori maizterrek eta errentariek osatzen zuten gehienbat, baina baziren baserrien eta etxeen jabeak ere, guztiak Donostiako jurisdikzioaren mende zeudenak, Altza barne.

Podabinen artean abizen altzatarrak daude. 1568ko kontratuan, adibidez, Juan Pérez de Aduriz agertzen da podabinen ordezkari gisa. 1778an Juan Bautista eta Joseph Joaquín de Casares agertzen dira, Juan Bautista de Lizardirekin batera, Podabinetako Santiago Apostoluaren Kofradia ordezkatuz.   (gehiago…)  »  

Angela, ahaztu behar ez den garai baten lekukoa

2026, Apirilak 14

angela

Antxon Alfaro

Gaur, apirilak 14, Bigarren Errepublikaren aldarrikapenaren urteurrena dela eta, Lekukoak proiektuaren barruan Altzako bizilagun Angela Rubio Rodriguezi egindako elkarrizketaren pasarte bat partekatu nahi dugu. Bertan, Angelak Errepublikaren etorrerak berarentzat zer suposatu zuen gogoratzen du.

Angela 1915ean jaio zen Casares de Las Hurdesen, Espainiako bazter pobreenetako batean, bederatzi anai-arreba zituen familia xume batean. Zortzi urterekin jada ahuntzak zaintzen zituen. Ez zuen oinetakorik izan hamar urte bete arte; orduan, aitak berak egindako txanklak jarri zizkion. Inoiz ez zen eskolara joan. Hala ere, 104 urte bizi izan zen, eta dena ikusi zuen: antzinako erregimenaren miseria, Errepublikak ekarri zuen itxaropena, gerra zibilaren izua eta ondoren etorri ziren isiltasuneko hamarkada luzeak.   (gehiago…)  »  

Altza XII. mendean

2026, Martxoak 23

mapa-xii-mendea-1

(Ikusi oharra mapari)

Iñigo Landa, Juan Carlos Echeveste

Altzaren lehen aipamena 1141ean agertzen da idatzizko dokumentu batean, Gartzia Ramírez erregeak Iruñeko Santa Maria elizari «Iheldo Bizchaya, Hurumea, Alça et Soroeta cum suis pertinentiis» izenekoan zeukan guztia eman zionean. Altzaren izena idazten den lehen aldia da. Hamarkada batzuk geroago, 1178an, Antso Jakitunak dohaintza hori berretsi zuen, haren irismena zehaztuz: «Alza et Soroetha cum tota sua pertinentia et cum totas suas pesas pescarias». Altza eta Soroeta Pasaiako badiaren inguruko muinoetan zeuden bi landa-kokaleku ziren, gaur egungo Altzaren lurraldean. «pescarias» aipamenak adierazten du bertako biztanleek itsasoko eta inguruko ibaietako baliabideak aprobetxatzen zituztela, eta «pertinentia» aipamenak iradokitzen du leku horietan landako lurrak, larreak, fruta-arbolak eta basoak ere sartzen zirela. Beraz, jarduera dibertsifikatua duten nekazaritza eta abeltzaintzako establezimenduak dira [1].   (gehiago…)  »  

Biztanleria-datuak eguneratzen

2026, Otsailak 12

biztanleria-grafikoa1

Altzako Historia Mintegian aurten gure berrogeita hamargarren urteurrena ospatzen dugu. Urtebetetzea ospatzean egindakoa gogoratzen dugu, baina batez ere garenaren eta aurrera jarraitzeko ilusioa eta motibazioa ematen diguten proiektuen ospakizuna da. 2026an zehar 40 urte hauetan egindako lan kolektiboa berreskuratuko dugu, eguneratuz eta berrikusiz. Eguneratze hauek hemen, Estibausen, argitaratuko ditugu urte osoan zehar.

Biztanleria-datuak eguneratzen hasiko gara, nondik gatozen ahaztu gabe. Ezaguna denez, Donostiako Udalak erabiltzen duen auzoen banaketak ez ditu errespetatu Altza Herriaren muga historikoak. 1936an, Gerra Zibila eta 1940ko anexioa baino lehen, Kaskoa, Buenavista, San Marcos, Herrera, Mirakruz, Molinao eta Sarrueta auzoek osatzen zuten udalerria. Biztanle kopurua orduan 5.976 zen.   (gehiago…)  »  

“Nuestra Señora de Hua” naoa (1598)

2025, Azaroak 23

ubako-ama-c5120

Iñigo Landa Ijurko

Simancaseko Artxiboan 1598ko dokumentu interesgarri bat gordetzen dute, Ubako ermitako Ama Birjinaren izena duen ontzi bati buruzkoa: Nuestra Señora de Hua naoa. Dokumentuak Albaolak duela gutxi Ondartxon eraiki eta uretaratu duen San Juan ontziaren erreplikaren antzeko neurriekin egin den ikuskapen ofiziala eta tonaje-ziurtagiria jasotzen du.[1]   (gehiago…)  »  

Estibaus

Atalak

Azaroa 2026
A A A O O L I
« urr    
 1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
30  

RSS

Azken iruzkinak

  • Ezkurra
    (2026, Uztailak 10)
    «Kaixo. Artzak Ortzeokek, nire ustez, beste esanahi bat du, Elkartearen izaerarekin zer ikusi duena: “Hartu ezazu, hor dago”, hikaz esanda. »
  • Iñaki
    (2026, Ekainak 11)
    «Allí pasé algunas unas cuantas tardes dándole al euskera. »
  • Iñigo
    (2026, Maiatzak 26)
    «De tiempos actuales no tenemos ninguna información. Históricamente, el convento de San Bartolomé solo fue propietario del molino de Molinao, ...»
  • Marisa Amestoy
    (2026, Maiatzak 26)
    «Me gustaría saber que caserio perteneció a San Bartolomé, intuyo que igual es el Arrieta en Lau atzera, yo tenía ...»
  • Luma
    (2026, Maiatzak 26)
    «Oso interesgarria. Eskerrik asko. »

etiketak


Sarean