«aiuntados en el campo
de Estibaus segun que lo havemos de uso de costumbre de nos juntar...» (Altza, 1390)

Desde hace algunos números venimos reseñando las novedades más significativas, o por lo menos, curisosas que entran a formar parte de la Colección Local de Altza. Entre los documentos recién llegados, hay uno procedente del Archivo General de Gipuzkoa (Tolosa, GAO-AGG PT 2057) que nos ha llamado mucho la atención, ya que trata un tema casi desconocido hasta hace bien poco en los estudios de historia de Euskal Herria; desde luego, es la primera vez que encontramos uno de estos casos en nuestro Altza. Se trata de la venta de una esclava, “propiedad” de Catalina Miraballes; en concreto, Miraballes vende en Donostia una esclava negra de 24 años por 750 reales, al matrimonio formado por Lorenzo Ruiz de Pinedo y Leonor de Acosta, vecinos de Donostia, en noviembre de 1637. Podemos suponer que la venta se produce por la muerte del marido del ama, Joan Lopez de Reizu. Al hilo de este documento, se pueden hacer algunas reflexiones.   (más…)  »  

El pasado 2 de junio fue adjudicada la “Beca de Ayuda a la Investigación sobre Altza” correspondiente al presente año al proyecto presentado por Beatiz Herreras Moratinos y que tiene por título “Altza: Historia y Patrimonio”.

Según se indica en la memoria inicial, “el objetivo principal que impulsa este proyecto de investigación es el estudio en profundidad del patrimonio de Altza en un sentido amplio del término.   (más…)  »  

Hiru urte pasa dira Zubietak bere Herri Batzarra eta alkatea aukeratzeko ahalmena eskuratu zuela (ikus Estibaus 4. zenbakia). Usurbil eta Donostiari loturik segitzen badu ere, Zubietako Herri Batzarrak poliki poliki bere bidea irekitzen joan da eta baita emaitzak eskaintzen ere. Kultur arloan orain aurkeztuko dugun hau da nabarmenetarikoa: Joxe Ramon Zubimendik idatzitako “Zubieta, mila urteko herria” liburua. Liburu hau Zubietako entziklopedia txikitzat har genezake, bere baitan lurra, historia, argazkiak eta hamaika kontu baititu hizpide. Liburua mardula da. Zubimendik bilketa lan itzela egin du eta liburuaren bostehun orrialde luze horiek ez dira nahikoak izan, egileak berak adieraztera eman duen bezala, Zubietari buruz biltzea lortu duen guztia azaltzeko eta norbaitek lan honi segida emango dion itxaropenarekin eman behar izan du liburua argitara. Aurkezpenean adierazten den bezala, idazleak herriarentzat idatzi du liburua “tesi doktoraletako hizkera eta estiloa baino maiteago baitut herriaren euskara eta estiloa”. Poliki eta puskaka irakurtzeko liburua dugu hau, noizean behin kontsultatzeko, beti zerbait berri erakutsiko diguna. Gure liburutegian behintzat dagoeneko bere lekua hartua dauka.

El pasado 19 de marzo fue presentado en el Hogar del Jubilado San Marcial el resultado de la beca del año 1999 que lleva por título “Altza herriko familiari buruzko ikerketa ertnografikoa”, y que hace el número 3 de la colección Artiga.

El estudio nació con el objetivo de conocer y salvaguardar en un modo escrito una forma de vida antaño mayoritaria en Altza, y hoy apenas conocida: la de la familia tradicional en nuestro entorno rural.   (más…)  »  

Iñigo Landa

Donostiako Elizbarrutiko Histori Artxiboan gorderik daude Japonian misiolari aritutako altzatar batek idatzitako bi gutun. Gutunak 1923. eta 1925. urteetan idatziak daude eta orduko San Martzial parrokiko bi apaizei zuzenduak zeuden. Lehen gutuna Ponapeko misioan kanpai bat jartzeko laguntza eske idatzi zuen, eta bigarrena jasotako laguntza hori eskertzeko. Misiolaria zein zen ez dakigu. Artxiboaren laburpenak J.O.L. laburdurak besterik ez dizkigu eskaintzen eta gutunetan Erramun J.O. bezala sinatzen du. Ponape Mikronesian (Ozeania) dago eta, garai horretan, 1919. urtetik eta Munduko II. Gerra bitartean, Japoniaren menpe egon zen.

Euskaraz idatzitako gutun hauek urte horietako altzatar ilustratu baten euskara erakusten digute eta bertan, herrimina atzematen bada ere, Ponapeko jendearekin eta lurraldearekin atxikimendu handia azalarazten dute.   (más…)  »  

Iñigo Landa

Donostiako udalak proiektu erraldoiak ditu industrialde eta hirigune handiak eraikitzeko Altzako baserri lurretan. Inguru honi guztiari Auditz-Akular izena jarri dio, bi baserri hauen lurrak hartzen baititu bere barruan. Ondo dago Altzako etxeen izenak gure herriko kale eta auzoei ematea, izenak behinik behin etorkizunerako gorde nahi badira. Horregatik, merezi du izenak finkatzeko orduan zuhurki jokatzea. Akular (Acular) izenarekin ez dago inongo arazorik honela idatzi baita baserri honen izena 1626. urtetik gaur egun arte. Auditz izenaren inguruan, berriz, badago zertaz hausnartu eta, behar bada, zer zuzendu ere.   (más…)  »  

Iñigo Landa

Aurreko hiru urteetan bezalaxe, aurten ere Mintegiak Altzako Historia ikertzeko diru-laguntza eskaini du. Datozen hilabetetan burutuko den ikerketa Alex Ibañez unibertsitateko irakaslea eta Aranzadiko partaideak zuzenduko duena da. Aurkeztutako proiektuaren arabera, Joxemiel Barandiaranek prestatu zuen inkesta etnografikoa adineko altzatarren artean pasako du. Osoa egiterik ezinezkoa izango denez zenbait arlori helduko diete bereziki eta horietako bat Etniker taldea une honetan aztertzen ari dena izango da, hots, familia. Honek aukera emango du Altzako emaitzak Euskal Herriko beste hainbat eta hainbat lekutan egingo denarekin konparatzeko. Ikerketa honi lehentasuna ematearen arrazoia gaiaren urgentzia izan da. Izan ere, igarotako garai bate lekukoak zahartzen diren heinean garai hartako bizimodua eta ohiturak biltzeko eta ezagutzeko aukerak gero eta eskasagoak izango baitira.

Iñigo Landa

Por cuarto año consecutivo desde Altzako Historia Mintegia vamos a impulsar la investigación sobre Altza ofreciendo una ayuda económica a aquellos estudios que nos ayuden a profundizar en el conocimiento de nuestro pueblo. Con respecto a la convocatoria anterior, los cambios introducidos son varios. Hemos vuelto a ampliar el campo de investigación a cualquier época histórica y al conjunto de las ciencias sociales. Así mismo, la cantidad destinada a la investigación ha sido aumentada a 250.000 ptas., la mayor de cuantas hemos ofrecido hasta el momento. Y por último, a la beca le hemos dado la forma de una bolsa de ayuda de tal manera que esa cantidad de dinero se podrá adjudicar a uno o más proyectos que se presenten, en función del interés que puedan despertar. Con estos cambios que hemos introducido tratamos de animar a que se presenten un mayor número de proyectos y al mismo tiempo facilitar que se lleven a cabo el mayor número de investigaciones posibles. Las bases de la convocatoria se pueden recoger en bibliotecas, sucursales, etc., y más concretamente en la casa de cultura Casares. El plazo de presentación de proyectos finaliza el próximo 23 de abril.

Martxoan zabaldu genuen hirugarren urtez “Altzako historia ikertzeko diru-laguntza”-rako deialdia, oraingoan ikerketa-gaia historia garaikidearen arlora mugaturik zegoela. Aurtengo diru-laguntza irabazi duena María José Hernández del Caño izan da, Larratxoko historiagile gaztea. Jorratuko duen gaia “Altza (1821-1940): Desanexiones y Anexiones” izenburua dauka, dudarik gabe oso interesgarria izango dena. Hiru hilabete itxaron beharko dugu,hala ere, ikerketaren emaitza ezagutzeko. Ziur gaude gutxienez aurreko bi ikerketen maila izango duela.

Iñigo Landa

Joan den azaroaren 20an Casares Kultur Etxean Charo Roquerok, aurtengo beka irabazi duena, hitzaldi bat eman zuen “Emakume altzatarra XVII eta XVIII. mendean”. Publikoaren erantzuna oso ona izan zen eta hitzaldia ere bikaina. Bekaren lanean oinarriturik, gainbegirada zabala eman zion emakumearen bizitzaren arlo ezberdinei: ezkontza, lana, astialdia, eliza… Agirietan azaltzen denatik abiatuz eta zenbait grabadu zahar eta baserri giroko argazki eta irudiak erabiliz, ordubete atsegin eta mamitsuaz goxatzeko parada izan genuen. Hitzaldiarekin batera “Artiga” bildumaren bigarren alea aurkeztu zen, “La vida cotidiana en Altza en los siglos XVII y XVIII” izenburua duena eta bekaren gaia osotasunean jasotzen duena. Ehun orrialdeko liburuxka dugu hau eta dagoeneko salgai dago Casares Kultur Etxean 200 pezetetan.