«aiuntados en el campo
de Estibaus segun que lo havemos de uso de costumbre de nos juntar...» (Altza, 1390)

Argia, 1935-11-03 - 760. zbka.

Altza’n gertatu dana…

Banakak, baino aiek alakoak gure Euskalerrian gertatzen diranak!… Oraingoan Altza’ri etorri zaio bere txanda.

Orain dala iru urte ezkero alkarrekin omen zebiltzan Sarriegi’tar Joxe Mari, Irasuene baserrikoa ta Asteasuinzarra’tar Axun Matio Errota’ko alaba.

Azken aldi ontan Axun’ek ezetzkoa edo eman omen zion mutillari; ta mutillak etsi nai ez.

Igande eguerdian Donosti’ko San Martin plazako sarreran itzegin omen zuten azkeneko ta aidanean berrogei ta zortzi orduko epea eman zion mutillak neskari erantzuteko. Baietzkoa nai ta ezetzkoa ematen ba zion, bertan ilko zula.

Oraindik orain bere anai baten etxeko morroi zarrari tiroak tirea zan Joxe Mari ta neskak bildur aundia zun igande ezkero. Negar ere egin omen du bin baño geiagotan arrezkero.

Astelenean irten zan etxetik bera karroxarekin oi zun bezela tratauarekin kalera joateko; ta irten da bereala Joxe Mari aurkeztu zitzaion, eskopeta bizkarrean.

Erantzuna bear zula esan omen zion neskari.

Neskak oraindik etzirala emandako orduak igaro.

Baietz eta ezetz ari ondoren, bi tiro erausi zizkion mutillak neskari ta bertan zerraldo bota.

Gero, zerbait aldendu ta beste tiroa bere buruari; belarria kendu ta egin omen zizkion baño ez ondo jo.

Ordun ia ordu erdiko bidera dagon bere etxera joan, beste kartutxoa artu, zelaira joan eta beste tiroa eman zion bere buruari. Bigarrenean lortu zun nai zuna; an gelditu zan gizarajoa buru aldea dana puskatu ta il da. 23 urte zitun mutillak; 20 neskak.

Bizia kendu zion egunean aitortu ta Jaunartzekotan omen zan neska. Ala esan omen zun etxean, G.B. Bi etxetan negarra sortu dun mutil gizarajoari ere, errukituko al zitzaion Jaungoikoa ta emango al zion bere okerra ezagutzeko ardi alditxoa.

Asteartean egin ziran Altza’n Axun gajoaren anima aldez illetak. Jendetza aundia bildu zan. Mutillak gabe bearko du noski. Gizarajoa!