«aiuntados en el campo
de Estibaus segun que lo havemos de uso de costumbre de nos juntar...» (Altza, 1390)

1936-05-08 La Voz de Guipúzcoa

Egun hauetan Tokiko Bilduman Altzarekin lotutako eta prentsa idatzian argitaratuak izan diren 1936 eta 1940 urte bitarteko 1.500 erreferentzia baino gehiago katalogatzeko lana bukatu dugu. Udal kronikak, kirolekoak, iragarki ofizialak, propaganda, publizitatea, eskelak… Altxamendu frankistaren aurreko hilabeteetatik gerra amaitu eta Altza Donostiara anexionatu arteko denbora-tarteko gai askotako sorta handi bat.

Eskura dagoen prentsa digitalizatuaren miaketa sistematikoa Ion Urrestarazuk egin du azken bi urteotan. Gainera, kronikak transkribatu ditu, errazago irakurtzeko eta, batez ere, kontsultatzeko. Lan hori guztia dokumentu-iturri garrantzitsua izan da “Altza durante la guerra civil española” liburua idazteko, eta espero dugu osasun-baldintzek ahalbidetzen dutenean aurkeztu ahal izango dugula.

Kontuan hartuta 1936ko irailaren 13rako matxinatutako indarrek Donostia hartua zutela, bildutako informazio gehiena nazional-katolizismoz beteta dago. Matxinada bultzatu zuten korronte politiko ezberdinek presa handia izan zuten bakoitzak bere egunkaria argitaratzeko: monarkikoak izan ziren lehenak El Diario Vasco argitaratzen, 14an; egun bat geroago tradizionalistek La Voz de España argitaratuko zuten; eta, hurrengoan, falangistek Unidad arratsaldeko egunkaria. Igandea jai eguna izanik, astelehenetan La Hoja del Lunes argitaratzen zen. 1938ko apiriletik aurrera, Mugimenduko prentsan bilduko dira guztiak.

Prentsa errepublikanoa, bestalde, Frente Popular eta La Voz de Guipúzcoa egunkariek ordezkatzen dute. La Voz de Guipúzcoa, bereziki,  oso interesgarria da, 1936ko urtarriletik ekainera bitarteko kroniketan datu eta zehaztasun ugari eskaintzen baititu, Altzako politika-, kirol- eta udal-bizitzari buruzkoak.

Kroniken bilketa tematiko hau aurretik AHMk paperean argitaratutako beste biei gehitu behar zaie -Altza XIX. mendeko prentsan eta Altzako euskarazko kronikak (1921-1936)- , eta ekarpen garrantzitsua egiten dio Altzako Tokiko Bildumaren prentsa-funtsari, guztira 4.600 fitxa baino gehiago biltzen baititu.

1940-05-07 EDV

Gaur bezala, anexioagatik Altzako alkate izateari utzi eta hilabetera, Gobernu Zibilak 1.000 pezetako isuna jarri zion Antonio Silvari, babarrunak legez kanpo saltzeagatik. (El Diario Vasco, 1940-05-07)