O noso Gregorio
Filipe Domínghez Avilés
Nado en Ourense capital, e tendo viziñanza nesta, sempre que pode escapa da vila do seu pai (de quen ven herdar a maiores do primeiro apelido o nome), ao Pinto; o povo da súa nai, Pilar Branco Formoso, no concello de Esgos; perto de Maceda, ou tamén Baños de Molgas, municipio este último do que era o noso lembrado Manoel González, o que fora crego do Povoado de Pescadores de San Pedro.
Gregorio vira da súa Ghalizia natal, coma tantos outros por motivos laborais. Facendo do ensino o seu ogibide. Primeiro atoparémolo de mestre nunha escola de Ergoien, en Oiartzun. De alí pasará a Altza, en Arri Berri, para pasar ao istituto desta localidade, onde virá en dar acaído fin ao seu facer pol-a vida.
Na escola de Oiartzun
Cómo non! Como galego que é, Trintxerpe fora parada obrigada, e inda lembra a morea de barcos que alí se atopaban. “Qué riqueza había!”.
Pero, a maiores, Gregorio tiña unha teima, a radio, e foron catro as décadas en que añiñara en Herri Irratia. Aterra en Guipúscoa cando Radio Popular leva máis ou menos oito anos, no ano en que chegara o home á Lúa, 1969. Nesta rádio comeza moverse segundo as súas propias pravoas, a cultura vasca; e Radio Popular, logo pasa, a Herri Irratia. Gálvez, defensor da laboura da que fora a súa casa, glosa a figura de Gabilondo. De quen conforme dí, que antes de ir á SER, pon a andar aquelo de que “Radio Popular, ten que ser popular”, e abri-las portas á cultura vasca. E alí, segundo dí, comeza todo. E ten a sorte de coñecer por exempro o movemento EZ DOK AMAIRU e todo-los seus compoñentes. Será Gabilondo quen o empurre a colle-la música, pois dixéralle que era o máis novo.
Un día, na emisora, comeza soar un programa pros mariñeiros: Música nas redes. Entre outras cousas, para avaliar o proxeito, tense en conta a importante colonia galega vencellada á badía pasaitarra. E inda sendo un programa curto, unha hora, a maiores partillada 20´ pro galego, 20´pro euskera e 20´ pro castelán. Ouvide! Daquela un programa non soio en castelán, se non tamén éuscaro e de máis a máis en galego. Pois eso, inda sendo un programa pequeno, que comezara sen moitas pretensións, tivera unha moi boa acollida. Sí, viñéralles sorprender moito, cunha emisora nos comezos, cun programa matinal, tivera semellante acollida. Os mariñeiros chamaban antes de sairen a faenar, mandaban cartos,… E a música, amais da folclórica, tamén era de novos movimentos: Voces Ceibes, Xoán Rubia, Benedicto, Andrés do Barro, e demais.
Gregorio lembra a relazón co noso compañeiro Manoel Irixoa, quen o animaba e botáballe unha man co contido do programa. Vai ser unha nova que lle trouxera Manolo, unha falcatruada nun concurso, no quen non gañara a filla dun, e quitaranlle o premio a de seu, para darlla á filla deste. Este fora o motivo do peche do programa.
Ven sendo o noso Manolo quen en acordar dos feitos: ” O periódico La Voz de España de Donosti tiña unha sección de hemeroteca no que viña a nova dun xornal da Coruña. A nova era que nun colexio de monxas da Coruña estabase artellando unha función ca nova do Nadal. A que viña ser a virxe era a filla dun taxista da Coruña, i entre as que facían de pastoras estaba a filla dun diretivo dun dos bancos máis importandes da Coruña. A filla do banqueiro contouno na casa, e cando o pai o soubo, dixo que non se podía consentir que a filla dun banqueiro dos máis importantes da Coruña fora de pastora e a filla dun simpre taxista fora de Virxe. Este fora á escola falar ca direutora e conseguira ca direutora da escola lles cambiara os papeis”
Que saira esta nova na radio supuxera a fin do programa.
Este ven sendo o ponto de partida de virmos en facerlle unha homaxe a Gregorio. Nun momento en que os nosos mariñeiros van desaparescendo paseniñamente da nosa paisaxe, tamén o fan as súas lembranzas, recordos, e voces como a de Gregorio. Que achegoulles a casa, o barrio, a cultura, a fala.
Hoxe o FATO querlle recoñecer a Gregorio esta e outras moitas labouras, a prol das nosas culturas, da relazón entre vascos e galegos, e un longo demáis. É de xustiza co FATO lembre aos seus. E Gregorio é un dos nosos, dos nosos sobranceiros.
Filipe Domínghez Avilés
Presidente FATO C. G. D. CASTELAO
