«aiuntados en el campo
de Estibaus segun que lo havemos de uso de costumbre de nos juntar...» (Altza, 1390)

Altzako Osasun Zentroa 1984az geroztik betetzen duen orubean, aurrez, Granja Sarasola izeneko eraikin berezi samarra zegoen. Lekuak eraldatu eta azkar aldatzen dira, erabat desagertu arte askotan, baina leku horietan gertatzen diren bizipen asko eta asko grabatuta geratzen dira oroimenean. Justo Garatek bere haurtzaroa eta gaztaroa etxe horretan bizi izan zituen, eta Granja Sarasolarenn oroitzapenak paper batean islatu ditu eta gurekin partekatu du. Bertan ikus ditzakegu, etxeko marrazkiarekin batera, kokapenaren deskribapena, eraikinean bizi ziren familien abizenak, okupatzen zuten etxebizitza eta familia bakoitzeko kideen kopurua.

Etxaldearen izena Basilio Sarasola jabearen abizenetik dator, zeinek 30. hamarkadatik aurrera Herreran bazar bat bazeukan. Justo 1946. urtean jaio zen, eta 10 urte zituenean, 1958tik 1960ra, bertan lan egin zuen. Herreran ere, aurreko bi urteetan, Jose Luis Peñarentzat lan egin zuen; kamionetaren motorra martxan jarri eta ogiak banatzeko ardura zuen.

Hegazti-etxalde bat izan behar zuen (Sarasolaren bazarra hegazti-etxaldeentzako lanabesetan espezializatuta zegoen), eta dendan, bazarreko produktuekin batera, Basilioren bi arrebek, Micaela “Miki” eta Benita “Beni”, arropa saltzen zuten. Sarasola, gainera, harrobietarako dinamita-saltzailea zen eta egur-tailugile trebetzat gogoratzen du.

Etxaldeak ez zuen asko iraun etxalde gisa, izan ere, 40. hamarkadaren erdialdera etxaldea etxebizitzetan bihurtu zen. 1975era arte bizi izan ziren bertan; bere arreba izan zen han bizi izan zen azkena.

Granja Sarasolaren lur-eremua Casanaotik harrobira jaisten zen errekaren eskuinaldean zegoen. Finkaren sarreran etxetxoa zegoen, baserriko zaindariarena, eta errekaren ondoan, finkaren beste muturrean, polborategi gisa bideratutako etxola sinplea zegoen.

Etxebizitzek bi solairu zituzten, behea trataleku bat eta gainean etxebizitza bera. Albo batean teilatu jasotze bat egin zuen, eta lau solairuko altura hartu zuen. Beste aldean, trasteleku bat zegoen, eta bi etxebizitza gainean. Etxebizitza bakoitzak errekaraino heltzen zen baratze zati bat zuen. Gogoratzen da nola, mutikoa zenean, Donostiak askatzen zituzten paperezko globoak haizeak Altza herriraino ekartzen zituen eta behin bat hartu zutela, baina gehienak Miravalles baserriko zelaietan erortzen ziren.

Granja Sarasola, 1954