Centaurotik Gazte-Lekura: mendiko atala (7)
Antxon Alfaro
60ko hamarkadaren amaieran, egoitza aldatzearekin eta Gazte-Leku martxan jartzearekin batera, mendiarekin lotutako jarduerak izan ziren elkartearen ezaugarri nagusiak. Horretan ere paper garrantzitsua izan zuen Roberto Mendiguren jesuitak ildo horretan egin zuen lanak.
Inguruko mendietara irteerak ez ezik (San Markos, Txoritokieta, Landarbasoko leizeak…), autobusak antolatzen hasi ziren Altzatik urrunago zeuden mendietara (Urbia, Gorbeia, Ernio, Txindoki, Uzturre…).
José Ignacio Goñik eta José Luis Martín “Pepelu”-k gogoratzen dute mendira egiten ziren txangoetan parte hartzen zela jende gehien. Normalean, igandeetan bi astean behin autobus bat ateratzen zuten, Autocares Uliakoa izaten zena, baina askotan bigarren autobus bat hartu behar izaten zuten, izena ematen zuen jende kopuruagatik. Txango asko Altza gaineko Astindari eta Herrerako Mendizaleak elkarteekin batera antolatzen zituzten. Izena ematen zuten pertsonak ez ziren Altzakoak bakarrik, inguruko herrietakoak ere baziren. Etorritako asko bazkide egin ziren, 200 baino gehiago izatera iritsiz. Giroa oso ona zen. Roberto Mendigurenek ere parte hartzen zuen txangoetan. Juanjo Maritxalar, Ezekiel Rubio, José Luis Martín “Pepelu”… mendi ataleko arduradunen artean zeuden.
70eko hamarkadaren erdialdean, belaunaldi aldaketa bat gertatu zen Gazte-Leku elkartean, baina mendiko atalak, beste pertsona batzuekin batera bazen ere, jarraitu egin zuen. 1975eko ekainean, elkartearen aldizkarian jasotzen den bezala, mendi saileko arduradunak Koldobika Iriarte eta Manolo Tarrio ziren. [1]
Mendi atalaren gidaritza hartu zuen gazte talde berriak Euskal Herriko mendietara (Aralar, Gorbeia, Txindoki, Saioa, Mugarra, Udalaitz…) txangoak autobusez egiten jarraitu zuen. Hala ere, jauzi kualitatibo handia eman zuten eta Pirinioetara (Aneto, Gavarnie…) eta Picos de Europa mendietara ere irteerak egiten hasi ziren.
Ibilaldiekin eta txangoekin batera, Santa Barbarako egoitzean mendizaletasunari eta eskaladari buruzko hitzaldiak izaten ziren [2]. Joxerra Fernándezek Manolo Díaz mendizale eta eskalatzaile altzatarraren hitzaldien oroitzapen berezia du. Gaur egun, Manolok, 80 urte baino gehiagorekin, jardunean jarraitzen du. Manolok, bere ezagutza eta diapositiben bidez, alpinista epikoak ezagutarazi zizkien: Maurice Herzog, Walter Bonatti, Ricardo Cassin, Gaston Rebufatt, etab.; baina mendiarekiko maitasuna ere irakatsi zien. Harekin eskaladaren munduan lehen urratsak eman zituzten, Hernaniko Santa Barbarako hormetan. Carlos Cabrera, Juan Cruz Ugarte eta Joxerra Fernandez izan ziren soken eta mosketoien munduan murgildu ziren Gazte-Lekuko lehen kideak.
Joxerrak dioenez, Gazte-Lekuk bere mendi atala bazuen ere, ez zegoen Federazioan inskribatuta. Hala ere, harreman estua zuen inguruko mendi elkarteekin, hala nola Pasai Antxoko Jaizkibelekin, Trintxerpeko Itxastarrekin eta, jakina, Herrerako Mendi Zaleak taldearekin, zeinekin federazio-fitxak egiten zituzten. Gainera, elkarte horiekin Oarsoaldean antolatzen ziren martxa intersozialetan parte hartzen zuten. [1]
Altza, hautsa kenduz argitalpenean idatzitako artikuluetan, Joxerrak urte askotan zehar iraun duen mendizaletasunarekiko afizioa sortu zioten irteera horietako asko gogoratzen ditu. 9. zenbakian argitaratu zuen artikuluan, txango haietako batzuen argazkiak eta bizipenak aurki daitezke [3], edo 6. zenbakian, Aralar mendilerroaren gailurrik altuenera, Hirumugarrietara (1427 m.), egin zuten txangoa. [4]
Joxerrak oroitzapen berezia du, Altza, hautsa kenduz 7. zenbakian irakur daitekeena, 1976ko udan Anetora (3.404 m.) egin zuten igoerari buruzkoa. Haientzat txango bat baino gehiago, espedizio bat izan zen leku urrun eta ezezagun batera. Artikuluan, motxila handi batekin eta izugarrizko ilusioz kargatutako gazte haiek deskribatzen ditu, baina, era berean, goi-mendietako igoerei buruzko kontzientzia eta esperientzia falta handi samarrarekin. [5]
Erreferentziak:
[1] Gazte-Leku elkartearen aldizkaria. II. urtea. 1. zenbakia (1975)
[2] Gazte-Leku elkartearen aldizkaria. II. urtea. 2. zenbakia (1975)
[3] JOXERRA: “La montaña, otra forma de vida“. In: Altza Hautsa Kenduz IX. Altza: Altzako Historia Mintegia (2007), 179-183 orr..
[4] JOXERRA: “Aspaldiko txangoak“. In: Altza Hautsa Kenduz VI. Altza: Altzako Historia Mintegia (2001), 183-188 orr..
[5] JOXERRA: “Aspaldiko txango bat“. In: Altza Hautsa Kenduz VII. Altza: Altzako Historia Mintegia (2003), 183-187 orr..
