«aiuntados en el campo
de Estibaus segun que lo havemos de uso de costumbre de nos juntar...» (Altza, 1390)

Miravalles armarria

Iñigo Landa

Egun batetik bestera, ezkutuan, inolako azalpenik eman gabe, Miraballes baserria, Milles eraitsi dute. Altzako zaharrenen artean dago. Etxea 1465. urtean dokumentatuta dago eta XVI. eta XVII. mendeetan abizena eman zuen. Fatxada nagusian, armarri gisa jarria, zizelatutako ikur bat zeukan, duen formagatik, seguruenik, jatorrian ezagutu dugun eraikinaren aurretik zegoenaren ate nagusiko arkuaren giltzarria izango zen. Zergatik eraitsi dute modu honetan? Zer egin dute armarriarekin? Bertan lanean ari ziren langileei galdetuta, arkeologo batzuen esku utzi behar omen zuten, baina arkeologo horiek zeintzuk ziren ez zekiten. Galderak udalari luzatu dizkiogu, baina ohi dutenez, nagusikeriaz, erantzunik ez. Hitzetik hortzera aitatzen duten udal gardentasunaren arrastorik ez eta tai gabe suntsitzen jarraitzen dute.

Egun hauetan ere, Sarruetan, Lasunene baserria eraitsi dute. Urumea ibaiaren ondoan eraikia, lehen aipamena XVIII. mende hasierakoa da eta errota bat zeukan. Baserritik gertu bere karobia dago eta baserriaren patu bera izango duela dirudi. Karobi bikoitza da, pendiza aprobetxatuz eraikia. Kareharriz egina da eta harlanduak ditu izkinetan, behealdean eta bi ahoen arku inguruan. Karobi hau eta Harria parkean dagoena dira Altzan geratzen ziren bakarrak. Karobia ez dago babesturik. Egia esan, Martutene osoan Gartziategi baserria da nolabaiteko babesa daukan bakarra. Karobiak ez du inolako eraginik uholdeen arazoan eta dagoen lekuan utzi beharko lukete, suntsitu eta desagerrarazi gabe, antzinako jarduera ekonomiko tradizional baten eredu bakarrenetako izaten jarrai dezan.

.

Milles eraisten

Milles baserriaren orubea

Lasunene (Arg.: Josu Tellabide)

Lasuneneko karobia