Altzako hauteskunde-prozesuak (1976-2026): abstentzioa (2)
Udal hauteskundeak (1979)
Antxon Alfaro
Abstentzioaren ehunekoak aldakortasun handia erakusten du Altzan (7. errolda barrutia ) azken 50 urteetan egin diren hauteskunde desberdinetan. Datuak ezin dira modu uniformean irakurri. Hauteskunde moten arteko aldeak hain nabarmenak direnez, deialdi guztien grafiko bateratuak, jarraian erakusten denak, “zerra-hortzen” itxura berezia du.
Seriearen gutxieneko absolutua 1982ko hauteskunde orokorrei dagokie: % 22,6ko abstentzioa, hau da, % 77,4ko parte-hartzea. Erregistro hau mobilizazio politiko sendoko une batekin lotuta dago, trantsizioa finkatu eta gobernu-aldaketa gertatu ondorengoarekin. Gutxieneko nabarmen gisa, beste bi aipa daitezke: 2001eko Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeak (% 26,6) eta 2019ko apirileko hauteskunde orokorrak (% 28,2).
Aitzitik, abstentzioaren maximoak Europako Parlamenturako hauteskundeetan pilatzen dira: 2009koan (% 65,6), 2004koan (% 63,5) eta 2014koan (% 61,6), serie osoko hiru erregistrorik altuenak. 2024ko Europako hauteskundeetan ere % 55etik gorakoa izan zen abstentzioa. Europakoetatik kanpo, maximoa 2020ko Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeetan gertatu zen (% 53,8), COVID-19aren pandemiaren erdian egin zirenetan.
Abstentzioaren datuak hauteskunde motaren arabera aztertzen direnean, hau erakusten dute:
- Hauteskunde orokorrak dira, sistematikoki, hautesle gehien mobilizatzen dituztenak: abstentzioaren batez bestekoa % 34,6koa da, eta gutxitan gainditzen du % 42.
- Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeak eta udal-hauteskundeak tarteko banda batean mugitzen dira (batez beste, % 40-% 50eko abstentzioa), oso antzeko balioekin; hala ere, autonomikoetan gutxieneko baxuagoa dago (% 26,6, 2001ean), polarizazio politiko handiko uneei esker.
- Europako hauteskundeak dira parte-hartze txikiena dutenak. 1987an, 1989an, 1999an eta 2019an izan ezik (urte horietan beste deialdi batzuekin batera egin ziren, edo mobilizazio-giro handia zegoen), abstentzioak % 55 gainditzen du nabarmen, eta % 65 ere gainditzera iritsi zen 2009an.
| Hauteskunde mota | Abstentzioaren batez bestekoa | Gutxienekoa | Gehienekoa |
| Orokorrak | % 34,6 | % 22,6 (1982) | % 42,5 (2000) |
| Eusko Legebiltzarrekoak | % 42,1 | % 26,6 (2001) | % 53,8 (2020) |
| Udalekoak | % 43,6 | % 37,9 (2003) | % 50,2 (1991) |
| Europakoak | % 52,7 | % 41,3 (2019) | % 65,6 (2009) |
-
Azkenik, adierazi behar da abstentzioa baxuagoa izan dela serieko lehen hamarkadetan (1977-2001) azken aldian (2002-2024) baino; hala ere, konparazioa desitxuratu egiten da seriean Europako deialdien proportzioa gero eta handiagoa delako.
***
Estibausen Altzako hauteskunde-prozesuei buruz argitaratutako sarrerak:
- «Altzako hauteskunde-prozesuak (1976-2026) (1)»
- «Duela 40 urte, Altzak «EZ» esan zion NATOri»
- «Udal Hauteskundeak: ALTZAKOAK-Altzako hauteskunde ekimen independentea»
- «Altzatarren maila sozioekonomikoak hauteskunde-partaidetza baldintzatzen du»
- «Altzan U-12 hauteskundeetan abstentzioa “garaile”»
- «Duela 20 urte…»
