Javi Castrok Errotarri proiektuari buruz idatzitako liburuaren aurkezpena
Aranzadi Zientzia Elkarteak antolatutako 45. Etnografia Jardunaldien barruan, gure lankide eta lagun Javi Castro Montoyak “Proyecto Errotarri sobre investigación de canteras moleras” izenburuko liburua aurkeztuko du. Aurkezpena datorren ostiralean, hilak 15, 19:00etan izango da, San Telmo Museoan.
Javi Kimika Zientzietan lizentziaduna da eta hainbat ikerketa etnografiko eta historiko egin ditu. Azken hamabost urte hauetan, bereziki, Errotarri proiektua landu du, hargin lanbide zaharraren ezagutza zabaltzea eta Euskal Herriko eta inguruko errotarri-harrobien aztarnak ezagutaraztea helburu duena. Proiektu hori 2005ean sortu zen Europako proiektu baten barruan dago: Atlas Meulières, Grenobleko Frantziako Unibertsitateak zuzendua. 589 eremu katalogatu ditu, 5.000 errotarrien hondar baino gehiagorekin, hau da, Europako proiektuan katalogatutako harrobien % 45. Palentzian 212 harrobi aurkitu dira, 135 Araban, 105 Nafarroan, 75 Bizkaian, 50 Gipuzkoan eta 6 Kantabrian, baita Lapurdin eta Nafarroa Beherean ere. Orain arte errota-harrobi gehien dituen udalerria Brañosera (Palentzia) da, Zuia eta Zigoitia arabarren atzetik.
Gure bazkidea izateaz gain, hasieratik parte hartu du AHMren barruan, eta, errotarri-harrobien inguruko ikerketarekin zuzenean lotuta, azken urteotan hainbat txango gidatu ditu Andatza, Jaizkibel, Zigoitia, Trebiñu eta, azkena, joan den urrian, Baztanera. Horietako bakoitzaren gainean klik eginez gero, txangoen argazki-erreportajeak ikus daitezke.
Harrobien bilaketa eta lokalizazio lanerako, dokumentuen azterketaz eta ezinbesteko ezagutza geologikoez gain, Javik lankidetza handia izan du ikertutako eremuetako tokiko pertsona eta taldeekin. Askotan, harrobiak mendialde baztertuetan daude, landaretzak ezkutaturik, eta, begi hutsez, oso zaila izaten da ikustea. Horixe gertatzen da, adibidez, Jaizkibel mendiaren goialdean dauden harrobien hondakinekin, hurbilen ditugunekin. Gure lankide Karlos Solana Arrutik, 2020an egin genuen txangoan, harrobien aztarnak geolokalizatu eta trackak Wikiloc-era igo zituen.
Zorionak Javiri argitalpenagatik eta eskerrak eman nahi dizkiogu errotarrien eta erroten mundura hurbiltzeagatik, historian zehar funtsezkoak izan diren instalazioak baitira.
Errotei buruzko erreferentziak Altzan:
- Errotak Estibaus blogean
- Antxon Aguirre Sorondo: “Nuestros molinos“, in Altza, Hautsa Kenduz XI, 157-166 orr.
