«aiuntados en el campo
de Estibaus segun que lo havemos de uso de costumbre de nos juntar...» (Altza, 1390)

Udal hauteskundeak (1979)

Antxon Alfaro

Abstentzioaren ehunekoak aldakortasun handia erakusten du Altzan (7. errolda barrutia ) azken 50 urteetan egin diren hauteskunde desberdinetan. Datuak ezin dira modu uniformean irakurri. Hauteskunde moten arteko aldeak hain nabarmenak direnez, deialdi guztien grafiko bateratuak, jarraian erakusten denak, “zerra-hortzen” itxura berezia du.

Seriearen gutxieneko absolutua 1982ko hauteskunde orokorrei dagokie: % 22,6ko abstentzioa, hau da, % 77,4ko parte-hartzea. Erregistro hau mobilizazio politiko sendoko une batekin lotuta dago, trantsizioa finkatu eta gobernu-aldaketa gertatu ondorengoarekin. Gutxieneko nabarmen gisa, beste bi aipa daitezke: 2001eko Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeak (% 26,6) eta 2019ko apirileko hauteskunde orokorrak (% 28,2).

Aitzitik, abstentzioaren maximoak Europako Parlamenturako hauteskundeetan pilatzen dira: 2009koan (% 65,6), 2004koan (% 63,5) eta 2014koan (% 61,6), serie osoko hiru erregistrorik altuenak. 2024ko Europako hauteskundeetan ere % 55etik gorakoa izan zen abstentzioa. Europakoetatik kanpo, maximoa 2020ko Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeetan gertatu zen (% 53,8), COVID-19aren pandemiaren erdian egin zirenetan.

Abstentzioaren datuak hauteskunde motaren arabera aztertzen direnean, hau erakusten dute:

• Hauteskunde orokorrak dira, sistematikoki, hautesle gehien mobilizatzen dituztenak: abstentzioaren batez bestekoa % 34,6koa da, eta gutxitan gainditzen du % 42.
• Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeak eta udal-hauteskundeak tarteko banda batean mugitzen dira (batez beste, % 40-% 50eko abstentzioa), oso antzeko balioekin; hala ere, autonomikoetan gutxieneko baxuagoa dago (% 26,6, 2001ean), polarizazio politiko handiko uneei esker.
• Europako hauteskundeak dira parte-hartze txikiena dutenak. 1987an, 1989an, 1999an eta 2019an izan ezik (urte horietan beste deialdi batzuekin batera egin ziren, edo mobilizazio-giro handia zegoen), abstentzioak % 55 gainditzen du nabarmen, eta % 65 ere gainditzera iritsi zen 2009an.

-
Azkenik, adierazi behar da abstentzioa baxuagoa izan dela serieko lehen hamarkadetan (1977-2001) azken aldian (2002-2024) baino; hala ere, konparazioa desitxuratu egiten da seriean Europako deialdien proportzioa gero eta handiagoa delako.

***

Estibausen Altzako hauteskunde-prozesuei buruz argitaratutako sarrerak:

• «Altzako hauteskunde-prozesuak (1976-2026) (1)»
• «Duela 40 urte, Altzak «EZ» esan zion NATOri»
• «Udal Hauteskundeak: ALTZAKOAK-Altzako hauteskunde ekimen independentea»
• «Altzatarren maila sozioekonomikoak hauteskunde-partaidetza baldintzatzen du»
• «Altzan U-12 hauteskundeetan abstentzioa “garaile”»
• «Duela 20 urte…»

1976*

Antxon Alfaro

Datozen asteetan, blogean sarrera-sorta bat argitaratzen joango gara, Francoren heriotzaren ondoren Altzan egin diren hauteskunde-prozesuen ikuspegi sintetikoa erakutsiz.

“Altza” terminoak Altzako udalerri ohiaren lurraldeari egiten dio erreferentzia, garaipen frankistaren ondoren Donostiari atxikitu zitzaiona. Hiriaren ekialdeko gaur egungo auzoak biltzen ditu: Altza, Intxaurrondo, Miracruz-Bidebieta eta Sarrueta-Martutene.

1977ko lehen hauteskundeetatik aurrera, lurralde horri guztiari Donostiako 7. Errolda Barrutia deitzen zaio, eta horrek Altzan soilik zentratutako hauteskunde-azterketak errazten ditu. Zentzu horretan, esan daiteke 7. Errolda Barrutia dela neurri batean herri independentea izan zen Altzaren lurralde-oinordekoa.   (gehiago…)  »  

(Arg.: Kutxateka)

Kutxatekan Martin Ricardo argazkilariaren argazki bilduma bikain bat dago (Photo Carte), 1917koa, eta deskribapenean San Martzial eliza berriaren inaugurazioarekin lotzen da. Plazako herri-bazkariaren argazkia eta Martillundik plazara egindako erromeriarena 1988an argitaratu genituen jada, Altza Hautsa Kenduz aldizkariaren lehen alean, betiere ospakizuna elizaren inaugurazioarekin lotuta zegoela pentsatuz, nahiz eta zerbait ez zetorren bat: eliza berriaren inaugurazioa 1915eko ekainaren 30ean izan zen, eta argazki-bilduma 1917an datatua dago.   (gehiago…)  »  

Jose Ramon Zapirain “Zapi”, Antxon Alfaro

Duela 50 urteko abenduan, diktadura frankistak bere zimenduak kolokan ikusi zituen ETAk Luis Carrero Blanco almirantearen aurka egindako atentatuarekin. 1973ko abenduaren 20an, osteguna, Carreroren ibilgailua Madrilgo Claudio Coello kaletik igarotzean, ETAko Txikia komandoak lehergailu bat leherrarazi zuen. Hilabete batzuk lehenago, Francok Luis Carrero Blanco izendatu zuen Gobernuko presidente, eta diktadorearen oinordekotzat jotzen zen hil zenean.

“Ogro Operazioa” izenaz ezagutzen den Frankismoko elitearen aurkako atentatu honek adar ugari izan zituen. Horietako bat, bi aste lehenago gertatu zena, Altzaraino iristen zen. Izen bat du: Josu Artetxe Aiesta (Zeberio, 1952-Altza, 1973). 21 urteko gazte bat, bere bizia emateko gai izan zena, atentatu horren plana agerian gera ez zedin.   (gehiago…)  »  

A. V. Osteguna auzo elkartea

Esta vez tampoco ha podido ser. No hemos oído nada concreto, nada comprometido. Sólo promesas ambiguas que encajan muy bien en esa opinión que a algunos nos inquieta tanto: “da lo mismo, nada va a cambiar, esté quien esté.”

Pero está claro que algo tiene cambiar, quizá la línea de actuación de quienes puedan repetir, quizás las nuevas tendencias de quien accede a la gestión de un ayuntamiento o de la Diputación. Pero prometer, lo que se dice prometer, nadie ha prometido. Y eso tenemos que tener bien en cuenta a la hora de votar.   (gehiago…)  »  

Antxon Alfaro

1999ko udal hauteskundeetan, altzatar talde batek hautagaitza aurkeztu zuen Donostiako Udalerako eta Gipuzkoako Batzar Nagusietarako. Ekimena sustatzaileen arabera sortu zen, “Donostiako Udalak ahaztutako eta baztertutako komunitate batean bizi garelako sentimenduan oinarrituta“.   (gehiago…)  »  

Antxon Alfaro

Hainbat ikerketak adierazten dute lotura esanguratsua dagoela hauteskunde-parte-hartze txikiagoaren eta pobrezia- eta bazterketa-mailaren artean.

Premisa hori Altzan* ere betetzen da. Altzako auzoetan (Altza, Bidebieta, Intxaurrondo eta Sarrueta) Donostiako abstentzio-mailarik altuenak daude eta hiriko familia-errentarik baxuena (32.652 €).

Eusko Jaurlaritzak emandako behin-behineko datuen arabera, joan den igandean altzatarren % 46k baino ez zuen botoa eman.   (gehiago…)  »  

Berriro hauteskunde kanpainan gaude. Azken 40 urteetan, 78ko Erregimeneko hauteskunde prozesuetan, hauteskunde kanpainetan aldaketak oso esanguratsuak izan dira.

Lehen kanpainetan, kartelak eta pankartak espazio publiko guztietan zeuden, mitinek jende asko erakartzen zuten, eta hautagaiak zeuden kaleetan eta herritarrekin harremanetan. Gaur egun, kanpainak birtualak dira, kaletik urrun, ia kartelik gabe, mitinik gabe eta hautagaiekin beren diskurtsoak telebistaren eta sare sozialen bidez zuzentzen.

Aldaketa hori erakusteko, Altzako Tokiko Bildumarako berreskuratu dugu duela 30 urteko Herri Batasunaren mitin baten bideoa, 1989ko Europako Parlamenturako hauteskunde kanpainan. Larratxoko Josu Artetxe plazan egin zen mitina, 1989ko ekainaren 4an. Jon Idigoras diputatuak eta Begoña Garmendia zinegotzi donostiarrak parte hartu zuten, Lurdes Zapirain altzatarrak aurkeztuta.

Irudiaren gainean klik egin bideoa ikusteko

Euzkadi Roja, 1936-03-21

Desde Alza
¿Hasta cuando, señores concejales, han de seguir sin solución los problemas de la Villa?

Hace infinidad de meses, si se quiere, que ese Ayuntamiento adoptó acuerdos, tan importantes como la urbanización del pueblo, la construcción de una carretera, que, reportaría grandes ingresos a las arcas municipales, construcción de grupos escolares y de la Casa Consistorial en la Plaza de San Luis (Herrera).
¿Por qué esa dilación de no llevar todos esos acuerdos a la práctica? ¿Es que no existe el problema del paro obrero en Alza? ¿Es que los grupos escolares que actualmente existen reunen condiciones higiénicas necesarias, para poder practicar la enseñanza en forma adecuada?   (gehiago…)  »  

El Día, 8-2-1936

Desde Alza

Jayotzak,
La pasada semana dejamos de hacer presente que nuestro lagun Angel Echeburua, había tenido un nuevo vástago al que se le impuso el nombre euskérico de Iñaki. Zorionak.
Boda.
El sábado de la pasada semana, contrajeron matrimonio en la iglesia parroquial de Goizueta, nuestro particular amigo Antonio Elósegui, con la distinguida señorita Lutxi de Loyarte. Zorionak.
Despedidas.
El pasado domingo se celebró en esta villa la despedida de soltero de nuestro estimado amigo y zintzo abertzale Jose Miguel Arzak.

Para mañana domingo se anuncia la despedida de soltero también de nuestro apreciado lagun Ramón Otaegui, en la afamada Casa Martillun.

El mismo día y por la tarde, se despedirá de sus amistades de soltera, la bella señorita Concepción Orbegozo, con el tardicional refresco, que será servido por la Casa Martillun.

Elecciones.
Se observa una gran actividad por parte del llamado bloque de derechas.   (gehiago…)  »