Donostian, 1824ko irailaren 7an, eskribau baten aurrean, Gipuzkoako Artxibo Historiko Probintzialean gordetako ikaskuntza-kontratu bat sinatu zen, duela gutxi Patxi Lazcanok transkribatu duena [1]. Beste notario-dokumentu bat besterik ez da, baina ondo erakusten du nola ikasten zen lanbide bat XIX. mendearen hasieran eta nola erantzuten zuen familiak gurasoak ez zeudenean.
Hiru dira kontratuan parte hartzen duten alderdiak:
- Miguel Maria Alcain, 18 urtekoa, umezurtza. Ikastuna da.
- Alejandro Alcain, Altzako bizilaguna, Miguel Mariaren lehengusua eta haren fidatzailea. Gaztearen guraso gisa aurkezten da «bereak falta direlako».
- Joaquin de Elgarrista, «obra prima maisua», hau da, zapatari maisua, Donostiako auzokidea. Gremioen hizkeran, obra prima oinetako berriak egitea zen, eta obra segunda, berriz, konpontzea. Idazkiak «obra prima» bakarrik dio, zapatak aipatu gabe, garai hartan izen hori ohikoa zelako [2].
(gehiago…) »
Iruzkinik ez »
Uba (Col. particular, h. 1910)
Ion Urrestarazu Parada
Esta transcripción recoge las crónicas publicadas por la Gaceta de Madrid sobre la estancia de Isabel II en San Sebastián en agosto de 1845. Corresponden al núm. 3986, de 13 de agosto de 1845 (pp. 2-3), y al núm. 3987, de 14 de agosto de 1845 (p. 3). Narran las excursiones de la familia real por la bahía de Pasaia, Lezo y el Urumea hasta Loiola y Uba, con la colocación de la primera piedra de la escollera del Molinao, así como otros actos de aquellos días, y se reproducen con la grafía original y notas sobre cursivas y erratas. (gehiago…) »
Iruzkinik ez »
Udal hauteskundeak (1979)
Antxon Alfaro
Abstentzioaren ehunekoak aldakortasun handia erakusten du Altzan (7. errolda barrutia ) azken 50 urteetan egin diren hauteskunde desberdinetan. Datuak ezin dira modu uniformean irakurri. Hauteskunde moten arteko aldeak hain nabarmenak direnez, deialdi guztien grafiko bateratuak, jarraian erakusten denak, “zerra-hortzen” itxura berezia du.
Seriearen gutxieneko absolutua 1982ko hauteskunde orokorrei dagokie: % 22,6ko abstentzioa, hau da, % 77,4ko parte-hartzea. Erregistro hau mobilizazio politiko sendoko une batekin lotuta dago, trantsizioa finkatu eta gobernu-aldaketa gertatu ondorengoarekin. Gutxieneko nabarmen gisa, beste bi aipa daitezke: 2001eko Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeak (% 26,6) eta 2019ko apirileko hauteskunde orokorrak (% 28,2). (gehiago…) »
Iruzkinik ez »
Iñigo Landa, Juan Carlos Echeveste
XVII. mendean, Gipuzkoan sagardoaren ekoizpenak behera egin zuen, Ternuarako bidaiak eten zirelako eta artoa zabaldu zelako. Zereal hori oso ondo egokitu zen: errendimendu hobea ematen zuen eta erabilera ugari zituen, elikagai gisa zein bestelako helburuetarako. Horren ondorioz, sagastiek hartzen zuten azalera murriztu zen, eta sagardoa etxeko eta tokiko kontsumorako produktu bihurtu zen.
Altzan, ordea, sagardoaren ekoizpen komertziala bere horretan mantendu zen XVII. eta XVIII. mendeetan, altzatarrek Pasaiako portuan saltzeko zuten eskubide historikoari esker [1]. Artoaren eta sagarrondoaren errentagarritasunak nabarmen bultzatu zuen baserri berrien eraikuntza. XVIII. mendean bakarrik 57 eraiki ziren, % 58ko igoera; Altzaren historian zenbaki absolutuetan izandako kopururik handiena da [2]. (gehiago…) »
Iruzkinik ez »
Ion Urrestarazu Parada
En la página 3 de la Gaceta de Madrid del 9 de agosto de 1845 se publicó la siguiente crónica:
San Sebastian 4 de Agosto
Las Reinas van dando muestras de que han llegado el término que deseaban. Aqui no solo pueden atender al cuidado de su salud, objeto principal del viaje, sino que descansan, se divierten y encuentran ilusiones y encantos, antes soñados sin duda, y que hoy ven convertidos en una alegre realidad.
Ayer salieron SS. MM. solas á paseo, camino de la Herrera. Hablaron largo y tendido con las bateleras de Pasajes, y parece que se divirtieron muchísimo. No paró aqui su buen humor, sino que subieron á pie á la plaza de Alzá; y después de contemplar desde alli á sus anchuras la hermosísima playa de Pasajes y aquel campo delicioso de las inmediaciones, bajaron la cuesta á pie, sostenida la Reina Isabel por dos labradores, y muertas de risa con el original castellano de aquellos pobres y aturdidos campesinos. Volvieron á San Sebastian muy entrada la noche, contando mil anécdotas y mas alegres que una pascua. La comisión foral de acompañamiento las acompañó en su excursion á caballo, y tuvo la alta honra de pasar toda la tarde en un contínuo diálogo con SS. MM. y A. [...] (gehiago…) »
Iruzkinik ez »
1976*
Antxon Alfaro
Datozen asteetan, blogean sarrera-sorta bat argitaratzen joango gara, Francoren heriotzaren ondoren Altzan egin diren hauteskunde-prozesuen ikuspegi sintetikoa erakutsiz.
“Altza” terminoak Altzako udalerri ohiaren lurraldeari egiten dio erreferentzia, garaipen frankistaren ondoren Donostiari atxikitu zitzaiona. Hiriaren ekialdeko gaur egungo auzoak biltzen ditu: Altza, Intxaurrondo, Miracruz-Bidebieta eta Sarrueta-Martutene.
1977ko lehen hauteskundeetatik aurrera, lurralde horri guztiari Donostiako 7. Errolda Barrutia deitzen zaio, eta horrek Altzan soilik zentratutako hauteskunde-azterketak errazten ditu. Zentzu horretan, esan daiteke 7. Errolda Barrutia dela neurri batean herri independentea izan zen Altzaren lurralde-oinordekoa. (gehiago…) »
Iruzkinik ez »
Elkarteen ordezkariak Barrutiko Batzarrean
Udal Gobernuak 2023tik 2026ra bitartean Donostiako Ekialdeko Barrutiari esleitutako aurrekontuen zati garrantzitsu bat izoztea erabaki zuenez, atzo, irailak 30, Jon Insausti alkatearen aurrean egindako Barrutiko Batzarrean parte hartu genuen elkarteok ohiko bilkura uztea erabaki genuen. Alkatearen agerraldia Barrutiko lantaldeek aldez aurretik eskatu zuten.
Udal Gobernuak aurrekontu-partida horiek izoztea erabaki du, herritarrek zuzenean bozkatu zituzten aurrekontu parte-hartzaileen proiektuetako batzuk barne. Erabaki hori hartu da aldez aurretik Barrutiko Batzarrari jakinarazi gabe, izozten diren partidak zehazteko erabilitako irizpideak azaldu gabe eta eraginpean dauden proiektuak zehaztu gabe. (gehiago…) »
Iruzkinik ez »
La Herrera (1636)
Iñigo Landa, Juan Carlos Echeveste
Donostiako kontzejuaren 1581-1651 urte bitarteko akten laburpenek argi erakusten dute nola Erdi Aroan sagardoari buruz ezarritako araudiek, batez ere 1450eko Konkordiak eta 1489ko ordenantzek, jokoaren arauak erabakitzen jarraitzen zuten. Hala ere, lege horien aplikazioak etengabeko gatazkak sortzen zituen hiriaren eta Altzako bizilagunen artean, interpretazioari dagokionez.
1450eko Konkordiak lehentasun-ordena bat ezarrita zuen sagardoaren salmentarako: lehenik, Donostiako harresien barruan bizi ziren ekoizleak, ondoren, Altza, Ibaeta eta Artigako bizilagunak, eta, azkenik, hiriko bizilagun ez ziren saltzaileak. Era berean, Altzakoek Pasaiako portuko itsasontziei, baita atzerriko ontziei ere, sagardoa saldu ziezaieketen, baina ez Donostiakoei. Horrela, Altzako bizilagunen sagardoak “sagardo arrotz” izendapenetik kanpo geratzen ziren; beren etxeetan sagardoak upeletan sartu eta berentzako hornidura egin zezaketen, baina ezin zituzten Donostiako hiribilduaren barrura ekarri edo upeletan sartu. Harresi barruko bizilagunen sagardoak saldu ondoren bakarrik merkaturatu zitzaketen bereak hiribilduan. (gehiago…) »
Iruzkinik ez »
Koro Ijurko, Roberto Arín, Eusebio de la Huerga, Xabier Arana, Antxon Alfaro
Duela berrogei urtetik, Altzako Historia Mintegia Altzaren memoria berreskuratu eta zaintzeko lanean ari da. Lan horren barruan, LEKUKOAK proiektuak bi hamarkada daramatza gure auzoetako gizarte-prozesu handiak lehen pertsonan bizi izan zituztenen lekukotzak biltzen: landa-bizitza, migrazioak, emakumeen elkartegintza. Kapitulu berri bat ireki dugu. Denbora luzez isilik egon den gure historiaren orrialde batera hurbildu nahi dugu: 1975 eta 2000 urteen artean Altzan izandako heroinaren eragina.
Epidemia hark komunitate osoa astindu zuen. Gogor jo zuen gazteenen artean -”galdutako belaunaldia” deiturikoa- eta arrasto sakona utzi zuen kontsumitu zutenengan, haien familietan eta komunitate osoan. Gaindosiek, substantzien faltsutzeak, GIB/HIESa bezalako gaixotasunek eta espetxeratzeak heriotza eragin zuten edo bizi-kalitatea hondatu zieten kontsumitzaile askori, eta sufrimendu hori oso gutxitan adierazi ahal izan zen ozen.
(gehiago…) »
Iruzkinik ez »
Otxoki
Patxi Lazcano Sorzabal
Contaba Iñaxio Lazcano Loidi que en sus años jóvenes, (nació en Otxoki en 1913), se quedaba flipado oyendo las “historias” que contaban los carreteros o bueyeros, que pasando por Otxoki, se quedaban a descansar y recuperar fuerzas, ellos y sobre todo los bueyes. Entonces era Otxoki taberna y merendero.
Traían los bloques de piedra desde Hernani, para los muelles y obras del Puerto de Pasaia. Subían desde Martutene o Loiola, hasta la ermita de Uba, siguiendo por Plazentzi y el Sanatorio, una ligera cuesta y el collado, para bajar a Otxoki en dirección norte. Después del descanso, seguían hacia el caserío Sagastieder y Zarategui y aquí surge la duda, por donde seguían hacia Pasaia, aunque parece que lo hacían por Siustegui y Julimasene, considerado como Camino Real. (gehiago…) »
Iruzkinik ez »
Donostian, 1824ko irailaren 7an, eskribau baten aurrean, Gipuzkoako Artxibo Historiko Probintzialean gordetako ikaskuntza-kontratu bat sinatu zen, duela gutxi Patxi Lazcanok transkribatu duena [1]. Beste notario-dokumentu bat besterik ez da, baina ondo erakusten du nola ikasten zen lanbide bat XIX. mendearen hasieran eta nola erantzuten zuen familiak gurasoak ez zeudenean.
